Pierwszy sezon
Mistrzostwa świata Formuły 1 rozegrano po raz pierwszy w 1950 r. Pierwszy sezon składał się z siedmiu wyścigów (w tym Indianapolis 500, obecne w kalendarzu mistrzostw F1 do 1960 r., jednak wyścig ten był praktycznie ignorowany przez kierowców F1), a historyczny tytuł mistrzowski wywalczył Włoch Giuseppe Farina.
Potem nastała era dominacji dwóch kierowców: Alberto Ascari zdobył dwa, a Juan Manuel Fangio aż pięć tytułów mistrzowskich (w tym cztery z rzędu).
Na torze w muszce....
Samochody w tamtych latach miały niewiele wspólnego z bezpieczeństwem: były to stalowe tuby na kołach z mocnym silnikiem umieszczonym z przodu i mało skutecznymi, bębnowymi hamulcami. Nikt nie słyszał o pasach bezpieczeństwa, kaski nie były obowiązkowe, nie mówiąc już o kombinezonach.
Mike Hawthorn, mistrz świata z 1958 r., ścigał się zawsze w... muszce. Samochody nie były jednak wcale wolne: średnie prędkości w wyścigach grubo przekraczały 100 km/h.
Pierwsze kroki w stronę bezpieczeństwa
W 1955 r. wprowadzono znacznie bardziej skuteczne hamulce tarczowe, a firma Cooper rozpoczęła budowę wyścigówek z silnikiem umieszczonym z tyłu.
Pierwsze poważniejsze zmiany w regulaminie dotyczącym bezpieczeństwa wprowadzono jednak dopiero w latach 60.
W 1961 r. zmniejszono pojemność silników z 2,5 litra do 1,5 l, a dwa lata później wprowadzono znany i stosowany do dziś system sygnalizacji flagami.
W latach 1963-65 wprowadzono przepisy dotyczące odpowiedniej konstrukcji zbiornika paliwa oraz nakazano obowiązkowe stosowanie kasków i ognioodpornych kombinezonów.
W 1968 r. Amerykanin Dan Gurney jako pierwszy zastosował tzw. kask zamknięty, z pełną ochroną twarzy. Kaski otwarte, bez ochrony szczęki i bez wizjera, pozostały w użyciu do 1974 r. W latach 60. dominowały brytyjskie zespoły Cooper, Lotus i BRM, a tytuły mistrzowskie zdobywali tacy kierowcy, jak Jim Clark czy Graham Hill.
Bezpieczniej na torach
W latach siedemdziesiątych poczyniono ogromne kroki naprzód w dziedzinie bezpieczeństwa na torach. Ogromna w tym zasługa trzykrotnego mistrza świata Jackie Stewarta, który sam o mało nie zginął w wypadku na belgijskim torze Spa Francorchamps w 1966 r. Wprowadzono m.in. obowiązek stosowania lusterek wstecznych, powiększono kokpit by ułatwić ucieczkę z rozbitego, płonącego samochodu (w 1971 r. wprowadzono obowiązującą do dziś zasadę pięciu sekund, w czasie których kierowca musi być w stanie opuścić kokpit).
W 1970 r. wprowadzono inspekcje zabezpieczeń na torze: barier, siatek i żwirowych poboczy. Od 1972 r. obowiązkowe jest stosowanie sześciopunktowych pasów bezpieczeństwa, a rok później wprowadzono obowiązkowe badania medyczne dla kierowców. FIA opracowała także standardy, którym odpowiadać muszą kaski i kombinezony. W latach 70. o tytuły mistrzowskie walczyli tacy kierowcy, jak Jackie Stewart, Emerson Fittipaldi i Niki Lauda.
Lata osiemdziesiąte
Na początku lat 80. doszło do znaczących zmian w konstrukcji samochodów. Aluminium zostało stopniowo zastąpione przez lekkie i niezwykle wytrzymałe włókna węglowe, zapewniające jeszcze większą sztywność nadwozia i chroniące kierowcę w razie wypadku. W 1985 r. wprowadzono pierwsze testy zderzeniowe, sprawdzające wytrzymałość nadwozia w razie uderzenia czołowego. FIA skupiła się także na poprawie bezpieczeństwa torów, a od 1986 r. w czasie każdego wyścigu służby ratownicze muszą mieć do dyspozycji śmigłowiec.
Tragiczne wydarzenia na torach
W latach 80. rozkwitł talent czterokrotnego mistrza świata Alaina Prosta, któremu od sezonu 1984 przybył godny rywal – Ayrton Senna. Brazylijczyk trzykrotnie zdobywał mistrzostwo świata, a jego tragiczna śmierć podczas Grand Prix San Marino w 1994 r, sprawiła, że FIA ponownie skupiła się na kwestiach bezpieczeństwa w Formule 1.
Zmniejszono pojemność silników z obowiązujących od 1987 r. 3,5 litra do 3,0 l. Wprowadzono dodatkową ochronę głowy, za pomocą podwyższonych i odpowiednio wyściełanych ścianek kokpitu. Zaostrzono testy zderzeniowe i wprowadzono obowiązek noszenia kombinezonów ognioodpornych przez mechaników obsługujących samochody w boksach. W 1994 r. FIA za pomocą analizy komputerowej wytypowała 27 najbardziej niebezpiecznych zakrętów, które zostały przebudowane. Wprowadzono także ograniczenie prędkości w boksach.
W 1997 r. we wszystkich samochodach montowano już „czarne skrzynki” rejestrujące parametry pracy samochodu, co miało ułatwić analizę danych po wypadku. Rok później zmniejszono dopuszczalną szerokość bolidów z 200 do 180 cm, by zmniejszyć przyczepność mechaniczną i obniżyć prędkości w zakrętach. Z tego samego powodu w pełni gładkie opony „slick” zastąpiono oponami rowkowanymi o mniejszej przyczepności. W 1999 r. znów zaostrzono normy testów zderzeniowych i wprowadzono obowiązek zabezpieczania kół specjalnymi mocowaniami, zapobiegającymi odpadnięciu w razie wypadku. Zaczęto także zastępować żwirowe pobocza asfaltowymi.
Okres dominacji Michaela Schumachera
Przełom wieku XX i XXI stał pod znakiem dominacji Michaela Schumachera. Niemiec zdobył siedem tytułów mistrzowskich (w tym pięć z rzędu), ustanawiając trudny do pobicia rekord. Jednocześnie stale podnosił się poziom bezpieczeństwa na torach i skutecznie eliminowano potencjalne zagrożenia. Z roku na rok zaostrzano normy obowiązujące przy testach zderzeniowych. Powiększano powierzchnię lusterek oraz tylnego światła, używanego w czasie deszczu. Od sezonu 2003 obowiązkowe jest stosowanie systemu HANS, chroniącego kark i głowę kierowcy przy uderzeniu czołowym. W tym samym roku przebudowano kilka torów (m.in. Silverstone, Magny Cours, Hungaroring i Suzukę), podnosząc ich bezpieczeństwo. Przed sezonem 2006 zmniejszono pojemność silników z 3,0 litra na 2,4 l – by ograniczyć moc maksymalną i poprawić bezpieczeństwo.
Najbezpieczniejszy sport świata
Dzięki tym zabiegom Formuła 1 jest obecnie jednym z najbardziej bezpiecznych sportów świata. Ostatnią śmiertelną ofiarą był Ayrton Senna – od jego śmierci upłynęło już 12 lat. Najwyższe standardy bezpieczeństwa sprawiają, że nawet z poważnie wyglądających wypadków kierowcy wychodzą bez najmniejszych obrażeń. Ostrożności nigdy za wiele – dlatego należy się spodziewać kolejnych kroków zmierzających ku dalszej poprawie bezpieczeństwa na torach.
by Allianz.pl/F1
Po prawej stronie dwie listy:
Wszyscy mistrzowie świata Formuły 1 kierowców oraz kontruktorów